Aan het eind van vorige maand schreven we: we gaan door, met meer diepte, met dezelfde scherpte, met dezelfde liefde voor de kerk. Dat hebben we geprobeerd. In mei publiceerden we dertien stukken. Twee delen van De stem die mijn naam kende. Een serie over de blauwe stip die volgens onze eigen planning twaalf delen zou krijgen. Een blog over Darwin en de vrijheid om te denken. Een stuk over de mensen die jarenlang hun handen vuil maakten voor een werk dat ze ineens niet meer herkenden. Een laagje dieper over kerkconflicten die zich door de eeuwen heen herhalen. En een tweede deel van De heilige overtuiging.
Het was veel. Achteraf moeten we eerlijk zijn: het was voor sommigen te veel.
Wat de mailbox ons vertelde
In mei zijn er meerdere mails binnengekomen die ongeveer hetzelfde signaal gaven. Ik kom er niet doorheen. Ik begin aan een stuk, ik krijg een pushbericht dat de volgende er staat, en ik leg het eerste opzij. Het is goed wat jullie schrijven, maar ik heb tijd nodig om het te laten landen. Een lezer schreef dat hij na een dieptestudie een week nodig had om de zinnen die hem raakten te laten bezinken, en dat hij in die week alweer twee nieuwe stukken voorbij zag komen. Hij voelde zich, in zijn eigen woorden, uitgehold door de stroom.
Dat raakte ons. Want het is precies het tegenovergestelde van wat we willen. We schrijven niet om mensen te overspoelen. We schrijven om mensen te helpen denken, te helpen rusten, te helpen bidden. En als de frequentie van het schrijven het denken in de weg gaat zitten, dan is de frequentie het probleem, niet de lezer.
Er kwam ook concretere kritiek. De serie Voorbij de blauwe stip is een dieptestudie geworden die in achttien minuten leestijd per deel een wandeling maakt door achthonderd jaar theologie, kosmologie en geschiedenis. Sommigen waarderen die diepte. Anderen schreven, met dezelfde liefde maar zonder omhaal: dit is te lang, te traag, te uitgesponnen. Twee weken geleden hebben we daarom besloten om de reeks niet in twaalf maar in zeven delen af te ronden. De kern blijft. De ademruimte gaat naar de lezer.
Twee blogs per week vanaf nu
We hebben er biddend over nagedacht. Vanaf juni gaan we terug naar twee publicaties per week. Eén op maandag, één op donderdag. De vaste zaterdag-dieptestudie als vaste plek vervalt. Niet omdat de diepte minder belangrijk wordt, maar omdat de diepte juist beter tot zijn recht komt als er ruimte tussenin zit. Een dieptestudie zal soms in plaats van een gewone blog komen, niet bovenop.
Dit betekent ongeveer veertig procent minder leeswerk per maand. We hopen dat dat lucht geeft. We hopen ook dat het ons als schrijvers dwingt om scherper te kiezen wat we publiceren en wat we, hoe goed het ook geschreven is, laten liggen voor een andere keer.
We gaan de komende weken nog wel wat vrijer om met deze ruimte. Soms zullen er nog 3 studies in een week komen. Dat is omdat dat al zo vooruit gepland was. In nieuwe schrijfplannen gaan we rekening houden met maximaal 2 studies per week.
Blijf mailen. Dat is geen beleefdheidsfrase.
We zijn drie maanden onderweg, en ik kan het niet vaak genoeg zeggen: blijf mailen. Niet alleen om te bemoedigen, maar juist om scherpe dingen te zeggen. De beslissing van vandaag, twee blogs in plaats van drie, hadden we nooit zonder de mails kunnen nemen. Wij zien in onze cijfers wat er gelezen wordt en wat blijft liggen. Maar we zien niet waarom. Daar hebben we jullie voor nodig.
Een lezer schreef vorige maand: jullie schrijven goed, maar er ontbreekt iets. Jullie lijken soms alleen tegen één kant te schrijven. Ik mis dat jullie ook eens hardop nadenken over de eigen blinde vlekken. Dat is een mail die je niet meteen leuk vindt om te lezen. Maar het is wel een mail waar we een hele week mee bezig zijn geweest. Sterker, Woord zonder Geest? Of zien wij iets over het hoofd? is een direct gevolg van dat soort kritische lezers. We hebben onszelf bevraagd op hoe wij over andere kerken schrijven, en geprobeerd om eerlijk te kijken naar wat zij zelf over zichzelf zeggen. Of dat lukte, mogen jullie beoordelen. Maar we hadden het zonder die mail niet gedaan.
Dus: wat je ook denkt, schrijf het op. Boos, blij, twijfelend, of gewoon nuchter. We lezen alles. We beantwoorden alles, ook al duurt het soms een paar dagen.
Over de vraag wie wij zijn
Een tweede onderwerp dat in mei vaak terugkwam, is de vraag of wij niet eindelijk eens onze namen onder onze stukken zouden moeten zetten. Sommigen vragen het vriendelijk. Anderen schrijven dat zij anonimiteit, hoe goed bedoeld ook, op den duur niet meer kunnen verenigen met geloofwaardigheid.
We snappen het. We hebben er met elkaar opnieuw over gesproken. En de conclusie is dat het er voor ons als redactie nog niet de tijd voor is. Verschillende mensen die ons goed kennen, die zelf middenin kerkelijke processen staan, hebben ons geadviseerd: doe het nog niet, en als jullie het ooit doen, doe het pas als alles is gaan liggen. Een paar van hen zeiden iets dat ons bijbleef. Jullie blogs spreken voor zichzelf. Op het moment dat jullie je openbaar maken, gaan de stukken niet meer over de inhoud, maar over jullie. Dat willen we niet. Niet uit lafheid, en ook niet uit valse bescheidenheid. Maar omdat het werk groter mag zijn dan de schrijvers.
Tegelijk wil ik wel iets eerlijk zeggen. In de afgelopen maand zijn een aantal mensen mij persoonlijk aangesproken hebben met de vraag of ik betrokken ben bij Woord & Geest. In die gesprekken ga ik dat niet ontkennen. Een leugen om de anonimiteit van de site overeind te houden is een prijs die ik niet wil betalen. Wat ik wel doe, is uitleggen waarom we als groep nog niet naar buiten treden. Voor wie het in zo’n gesprek wil weten, ben ik er. Maar in een blog of via een bericht hier op de site komt onze naam voorlopig nog niet.
Een persoonlijk woord over wat dit met me doet
Dit is een rare zin om te schrijven, maar het is wel een eerlijke. Het werk dat we doen, voelt soms zwaarder dan ik had verwacht. Niet het schrijven zelf. Dat is wat ik graag doe. Maar het lezen van de mails die binnenkomen van mensen die zich in hun gemeente niet meer thuis voelen. Het lezen van berichten van mensen die in hun eigen kring zijn afgeschreven omdat ze een vraag durfden te stellen. Dat raakt me. En het wijst me telkens terug naar wat Paulus aan Timoteüs schreef: God heeft ons niet gegeven een geest van vreesachtigheid, maar van kracht, en van liefde, en van bezonnenheid (2 Tim 1:7).
Kracht, liefde, bezonnenheid. Dat is wat ik wil dat hier doorheen blijft stromen. Niet de bitterheid die zo gemakkelijk op de loer ligt als je veel verdriet leest. Niet de hardheid die ontstaat als je gelijk denkt te hebben. Maar de liefde van Jezus, ook voor de mensen waar wij het oneens mee zijn, ook voor de mensen die niet zien wat wij zien, ook voor onszelf als we ergens de plank misslaan.
Wat we in juni doen
Concreet in juni:
We gaan terug naar twee blogs per week, maandag en donderdag.
We werken Voorbij de blauwe stip af in nog twee delen. In deel 6 laten we de tegenstem spreken, mensen en theologen die zeggen dat de aarde wel degelijk uniek is en dat de zoektocht naar leven elders een dwaalspoor is. In deel 7 sluiten we de reeks af met de vraag waar we begonnen: wat doet dit alles met de Bijbel, met de mens als beelddrager, en met onze plek in het verhaal.
Verder schrijven en onderzoeken we door. Ik werk minimaal een week vooruit, dus de stukken voor donderdag (en alleen deze week nog ook voor zaterdag) staan al klaar om gepubliceerd te worden. De stukken voor de week daarna liggen nu bij de correctors. Dat geeft mij ruimte, op alle vlakken.
Tot slot
Drie maanden geleden begonnen we met een blogsite en een gebed. We hadden geen idee hoe het zou lopen. Vandaag zijn we drie maanden verder, hebben we tientallen stukken gepubliceerd, honderden mails ontvangen en beantwoord, en hebben we vandaag voor het eerst een serieuze koerscorrectie doorgevoerd op basis van wat jullie tegen ons hebben gezegd.
Dat is precies hoe een gemeenschap zou moeten werken. Niet alleen schrijvers die zenden, maar lezers die meeschrijven door eerlijk te zeggen wat hen raakt en wat niet. Wij zijn dankbaar voor iedereen die de moeite neemt om dat te doen.
De eindredacteur